ހިމޭން ރުއިމުގެ ފުން ވޭން: ބުލީކުރުމުގެ އަނދިރިކަން މުޖުތަމަޢުން ފޮހެލަމާ!

އިޝްތިހާރު

މުޖުތަމައެއްގެ ހަޤީޤީ ދިރުމަކީ އެތަނެއްގައި ދިރިއުޅޭ އިންސާނުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އޯގާތެރިކަމާއި، ކުޅުދުންތެރިކަމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އިޙްތިރާމެވެ.

ނަމަވެސް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަށައިގެންވާ މާޙައުލުން ފެންނަމުންދާ އެންމެ ހިތްދަތި، އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް މަންޒަރަކީ، އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ކަންފުޅެއްވެސް ނެތް ގޮތުގައި ހިންގަމުންދާ ”ބުލީކުރުމުގެ“ ލާއިންސާނީ ޢަމަލުތަކެވެ.

އިޝްތިހާރު

ސްކޫލްތަކުގެ ގޯތިތެރެއިންނާއި، މުޖުތަމަޢުގެ އެކި މާޙައުލުތަކުންނާއި، އަދި ޒަމާނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ސްކްރީންތަކުގެ ފުރަގަހުން ފެންނަ މި ވަބާއަކީ، ހަމައެކަނި ދެބަސްވުމެއް ނުވަތަ އާދައިގެ ސަމާސާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހެއްގެ ރޫޙާއި، އުންމީދުތަކާއި، މުޅި ދިރިއުޅުން ކުދިކުދިކޮށްލާ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރެކެވެ.

ބުލީގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހާގެ ހިތުގެ ރިހުމާއި ހަށިގަނޑުގެ ވޭން

ބުލީގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހާގެ ހިތުގެ ރިހުމާއި، ދުލުން ބޭރުނުވާ ކަރުނައިގެ ޝަކުވާތައް މާ ބަރެވެ. ”މަށަށްވުރެ އެހެން މީހުން މާ މޮޅު“، ”އަހަންނަކީ އެއްވެސް އަގެއް ހުރި މީހެއް ނޫން“ ކަމަށް ހީވާ ހީވުމަކީ، ބުލީކުރާ މީހުން އެމީހުންގެ ސިކުނޑިއަށް ވައްދާދޭ ވިހައެކެވެ.

ސްކޫލް މާޙައުލުގައި އެހެން ކުދިންގެ ފުރައްސާރައާއި މަލާމާތް ރައްދުވާ ކުއްޖާ، ކުލާސްރޫމުގެ ކަނެއްގައި އިސްދަށަށް ޖަހައިގެން އިންނައިރު، އޭނާގެ ހިތް ވަނީ ކުދިކުދިވެފައެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިތުހުރި އެއްޗެއް ކިޔައި، ފަތުރާލާ ދޮގު ވާހަކަތަކުން މީހެއްގެ އަގުވައްޓާލާއިރު، އެ ލިބޭ ނަފްސާނީ އަނިޔާގެ ސަބަބުން ކޮންމެ ރެއަކު ކަރުނުން ބާލީސް ތެންމަންޖެހެއެވެ.

މި ވޭނަކީ ހަމައެކަނި ނަފްސާނީ ގޮތުން އިހުސާސްކުރެވޭ ރިހުމެއް ނޫނެވެ. ބުލީގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހާގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި، އެ ކަމުގެ ސަބަބުން އަޅަމުންދާ ވޭނަކީ ބަޔާންކުރަންދަތި ކަމެކެވެ. ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ލިބޭ ބިރުވެރިކަމާއި ހާސްކަމުގެ ސަބަބުން ބޮލުގައި ރިހުމާއި، މޭނުބައިކުރުމާއި، ގޮހޮރުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެ، މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ވަރުދެރަކޮށްލައެވެ. ނިދިން މަޙުރޫމުވެ، ކާހިތްވުން ކެނޑި، ހަށިގަނޑުން ހަކަތަ ހުސްވާ ފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ލިބޭ ޖިސްމާނީ އަނިޔާތަކަށްވުރެ، އެތެރެހަށީގައި އުފެދޭ މި ހާސްކަމުގެ ރިހުން މާ ނުރައްކާތެރިއެވެ. އެކަނިވެރިކަމުގެ އަނދިރި ކޮޓަރިއެއްގައި ބަންދުވެ، މުޅި ދުނިޔެއަށް ފޫހިވެ، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު މުޅިން ގެއްލިގެންދެއެވެ. މި ވޭނުގައި ކިޔެވުމާއި، ވަޒީފާއާއި، އާއިލީ ގުޅުންތައް ބަނދުވެ، ބައެއް ފަހަރު އަމިއްލަ ފުރާނަ ދުއްވާލުމުގެ ނުރައްކާތެރި ހިސާބަށް ކަންކަން ދެއެވެ.

ބުލީކުރުން މުޖުތަމައުގައި ފެންނަނީ އެކި ސިފަސިފަގައެވެ. މީހުން ހޭލުންތެރިވުމަށްޓަކައި މީގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު ހަތަރު ބާވަތް ދެނެގަތުން މުހިންމެވެ:

* އަނގަބަހުން ބުލީކުރުން:

މިއީ ބަހުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މީހަކަށް ދޭ އަނިޔާއެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހަޑިހުތުރު ނަންނަމުން ގޮވުމާއި، ފުރައްސާރަކުރުމާއި، މަލާމާތްކުރުމާއި، އަދި ބިރުދެއްކުން ހިމެނެއެވެ.

* ޖިސްމާނީ ބުލީކުރުން:

މިއީ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ އޭނާގެ މުދަލަށް ގަސްތުގައި ގެއްލުންދިނުމެވެ. މިސާލަކަށް ޖެހުން، ކޮއްޕުން، ފައި އަޅުވައި ވައްޓާލުން ނުވަތަ އަތުގައި ހުންނަ ތަކެތި އަތުލައި ހަލާކުކޮށްލުން ހިމެނެއެވެ.

* އިޖުތިމާއީ ބުލީކުކުރުން:

މިއީ މީހެއްގެ އަގުވައްޓާލުމަށާއި އޭނާ އެކަހެރިކޮށްލުމަށް ހިންގާ ޢަމަލުތަކެކެވެ. ގަސްތުގައި ބާކީކޮށްލުމާއި، އޭނާއާ ބެހޭގޮތުން ދޮގު ވާހަކަ ފެތުރުމާއި، އަދި އެހެން މީހުންނާ އޮންނަ ގުޅުން ހީނަރުކޮށްލަން މަސައްކަތްކުރުން މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.

* ސައިބަރ ބުލީކުރުން:

ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއެކު އުފެދުނު މި ބާވަތަކީ އިންޓަނެޓާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާ ނުވަތަ ގޭމިންގ ޕްލެޓްފޯމްތައް މެދުވެރިކޮށް މީހުންނަށް ފުރައްސާރަކުރުމާއި ބިރުދެއްކުމެވެ. މިއީ 24 ގަޑިއިރު ހުއްޓުމެއްނެތް ބިރުވެރިކަމަކަށް ވެދެއެވެ.

ބުލީގެ ޝިކާރައަކަށްވާ އެއްވެސް މީހަކީ އެކަނިވެރިއެއް ނޫނެވެ. މިފަދަ ޙާލަތްތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެ މުހިންމު މަގުތަކަކީ:

1. އިތުބާރު ހިފޭ މީހަކަށް: ލިބެމުންދާ އަނިޔާ ހިތުގައި ފޮރުވައިގެން ނުހުންނާށެވެ. މައެންގުންއިންބަފައިން، ޓީޗަރެއް، ސްކޫލް ކައުންސިލަރެއް ނުވަތަ ގާތް އެކުވެރިއަކަށް ވިޔަސް މި ވާހަކަ ޙިއްޞާކޮށް އެހީއަށް އެދޭށެވެ.

2. ހެކި ރައްކާކުރުން: އޮންލައިންކޮށް ފުރައްސާރަ ލިބޭނަމަ، އެ މެސެޖުތަކާއި ކޮމެންޓުތަކުގެ ސްކްރީންޝޮޓް ނަގައި ރައްކާކުރާށެވެ.

3. ރަސްމީ އިދާރާތަކުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުން:

* ކުޑަކުއްޖަކަށް ބުލީކުރާނަމަ، ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީގެ ޗައިލްޑް ހެލްޕްލައިން 1412 އަށް ގުޅައި ރިޕޯޓުކުރެވޭނެއެވެ.

* ނަފްސާނީ ގޮތުން ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށްފައިވާނަމަ، ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ މެންޓަލް ހެލްތު ހެލްޕްލައިން 1677 އަށް ގުޅައިގެން ކައުންސިލިންގގެ އެހީ ހޯދޭނެއެވެ.

* ބިރުދެއްކުމާއި ޖިސްމާނީ އަނިޔާ ލިބޭ މައްސަލަތައް ލަސްނުކޮށް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް 119 އަށް ރިޕޯޓުކުރާށެވެ.

މިއީ ހަމައެކަނި އެންމެ މީހެއްގެ ހަލާކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ބަލިކަށިކަމެވެ. އެހެންކަމުން، ”ބުލީކުރުމާ ދެކޮޅަށް“ ތެދުވުމަކީ މިއަދު އިޚްތިޔާރީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަޖުބޫރުކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދޫތަކުން ނިކުންނަ ބަސްތަކަކީ މީހުންގެ ހިތްތަކަށް ޝިފާދޭ އެއްޗަކަށް ހަދަންޖެހެއެވެ. މީހަކަށް ބުލީކުރާ މަންޒަރު ފެނުމުން، ނުވަތަ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މީހަކަށް ފުރައްސާރަކުރާތަން ފެނުމުން ހިމޭނުން ހުރުމަކީވެސް އެ އަނިޔާގައި ބައިވެރިވުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ވާންވީ ހަމައެކަނި ބަލަން ތިބޭ ބަޔަކަށް ނޫނެވެ. އަނިޔާ ލިބޭ މީހާގެ ހިމާޔަތުގައި ތެދުވާ، އޭނާއަށް އުންމީދުގެ އަތެއް ދިއްކޮށްލާ ބަޔަކަށެވެ.

ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަޒުމް ކަނޑައަޅަމާ ހިނގާށެވެ. ސްކޫލްތަކުންނާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ޕްލެޓްފޯމްތަކުންނާއި، އަދި މުޅި މުޖުތަމައުން ބުލީކުރުމުގެ ހުރހާ ސިފަތަކަށް ”ނޫނެކޭ“ ބުނަމާ ހިނގާށެވެ. ލޯތްބާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙުތިރާމްކުރާ މުޖުތަމައެއް ބިނާކޮށް، ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ބިރުވެރިކަމެއް ނެތް އުފާވެރި މާދަމާއެއް ހޯދައިދިނުމަށް އެންމެން އަތްގުޅާލަމާ ހިނގާށެވެ. ބުލީކުރުން ހުއްޓުވޭނީ އަޅުގަނޑާއި ތިބާގެ ހިތްތަކުން ފެށިގެންނެވެ.

އިޝްތިހާރު